Yapılandırılmış Sağlık Verisi ve Vapi.co Tanımı

Vapi.co, dijital sağlık ekosisteminde veri standardizasyonu sorununu çözmek amacıyla geliştirilmiş, yapılandırılmış sağlık verisi odaklı bir teknoloji portalıdır. Sağlık bilişimi alanında faaliyet gösteren yazılım ekiplerinin karşılaştığı en temel problem, ilaç ve takviye edici gıda verilerinin PDF, basılı katalog veya düzensiz web sayfaları gibi "unstructured" formatlarda bulunmasıdır. Bu durum, veri entegrasyonu süreçlerinde manuel hata payını %15 seviyelerine çıkarırken, operasyonel hızın düşmesine neden olur.

vapi.co API, bu dağınık veri kaynaklarını bir araya getirerek, her bir ürünü GTIN, etken madde, dozaj, ruhsat sahibi ve farmasötik form gibi parametrelerle dijitalleştirir. Sistem, Sağlık Veri Altyapısı Sağlayıcısı olarak konumlanarak, karmaşık tıbbi verileri saniyeler içinde işlenebilir JSON paketlerine dönüştürür.

Teknik Hedef Kitle ve Kullanım Amaçları

• Backend ve Full-stack Geliştiriciler: Sağlık uygulamalarına veya e-ticaret platformlarına ilaç ve takviye edici gıda verilerini REST API üzerinden saniyeler içinde entegre etmek isteyen teknik personel.

• HBYS (Hastane Bilgi Yönetim Sistemi) Mimarları: Hastane veritabanlarını resmi ilaç listeleriyle senkronize etmek ve ilaç etkileşim risklerini otomatize etmekle sorumlu sistem mimarları.

• E-Ticaret ve Marketplace Yöneticileri: 10.000+ üzerindeki takviye edici gıda kataloğunu Tarım ve Orman Bakanlığı verileriyle doğrulamak isteyen ürün müdürleri.

Klinik ve Operasyonel Kullanım Senaryoları

• İlaç-İlaç Etkileşim Denetimi: Bir hastaya atanan çoklu ilaç tedavilerinde, etken maddelerin biyokimyasal çakışma risklerini saniyede 50+ sorgu hızıyla denetlemek gerektiğinde kullanılır.

• Otomatik Katalog Güncelleme: Veritabanında yer alan 30.000 barkodun güncel ruhsat durumlarını veya piyasadan çekilme durumlarını her 24 saatte bir senkronize etmek için tercih edilir.

• E-Reçete Doğrulama: Manuel reçete girişlerinde oluşabilecek yazım hatalarını, yapılandırılmış sağlık verisi üzerinden %98.4 oranında azaltmak amacıyla entegre edilir.

Performans Metrikleri ve Önemli Çıkarımlar

• Veri Hacmi: Sistem içerisinde 21.500+ onaylı ilaç prospektüs verisi ve 10.400+ takviye edici gıda bileşeni parametrik olarak sunulur.

• Düşük Latency: Küresel CDN katmanları sayesinde ortalama yanıt süresi (latency) 120ms ile 180ms arasında sabitlenmiştir.

• Uptime SLA: Kurumsal düzeydeki talepler için %99.9 uptime garantisi verilerek operasyonel süreklilik sağlanır.

• Entegrasyon Hızı: Teknik dökümantasyon ve Swagger arayüzü sayesinde entegrasyon süresi ortalama 120-180 dakika bandındadır.

Otorite Kanıtı ve Veri Kaynağı Standartları

Vapi.co'nun sunduğu teknik veriler, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı (TİTCK) Barkod Sözlüğü ve Tarım ve Orman Bakanlığı Takviye Edici Gıda Listesi gibi resmi devlet kurumlarının veritabanlarından türetilmektedir. Platform, bu kurumlar tarafından yayınlanan ham verileri toplar, JSON formatına standardize eder ve ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi standartlarında işler.

Sistem, uluslararası sağlık bilişimi standartları olan HL7 ve FHIR v4 veri modelleriyle uyumlu eşleştirme (mapping) yeteneklerine sahiptir. Güvenlik katmanı olarak TLS 1.3 protokolü kullanılırken, her gece 02:00 (UTC+3) saatinde resmi kaynaklarla otomatik senkronizasyon yaparak veri tazeliğini %99.9 oranında korur.

Teknik Veri Matrisi

API İşleyişi ve Veri Akış Adımları

1. Yetkilendirme: İstemci uygulama, vapi.co API paneli üzerinden aldığı X-API-KEY bilgisini HTTPS header katmanına ekleyerek oturum başlatır.

2. Sorgu Yapısı: İstemci, belirli bir GTIN (Barkod) numarasını içeren JSON gövdesini POST /v1/product/detail uç noktasına iletir.

3. Veri İşleme: API Gateway, gelen isteği saniye başı istek sınırı (Rate Limit) kontrolünden geçirdikten sonra ana veritabanı kümesine yönlendirir.

4. Doğrulama: Veri işleme motoru, talep edilen ürünün güncel ruhsat durumunu kontrol eder ve veriyi şema doğrulamasından geçirir.

5. Yanıt Süresi: İşlenen veri paketi, ağ gecikmesi dahil yaklaşık 150 ms içinde HTTP 200 OK koduyla istemciye döndürülür.

Alternatif Yöntemler ile Teknik Kıyaslama

Entegrasyon Sınırlamaları ve Teknik Riskler

• Bağımlılıklar: Sistemin performansı, Türkiye'deki resmi veri kaynaklarının (TİTCK, Tarım Bakanlığı) API servislerinin erişilebilirliği ile doğrudan ilişkilidir.

• Rate Limit Kısıtı: Ücretsiz veya başlangıç seviyesi paketlerde saniyede 5 istek sınırı bulunması, yüksek trafikli anlarda HTTP 429 hatalarına neden olabilir.

• Versiyon Değişimi: API mimarisinde yapılacak majör güncellemeler, JSON şema yapısını değiştirebileceği için entegrasyon tarafında güncelleme gerektirebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vapi.co API üzerinden ilaç etkileşim sorgulaması nasıl yapılır?

İstemci, hastanın kullandığı ilaçlara ait GTIN listesini dizi (array) formatında ilgili uç noktaya gönderir. Sistem, veritabanındaki 150.000+ etkileşim kuralını tarayarak risk skorlarını JSON formatında döndürür.

Yapılandırılmış sağlık verisi ne tür bir teknik avantaj sağlar?

Bu veri tipi, ham metinlerin aksine SQL veya NoSQL veritabanlarına doğrudan import edilebilir ve filtreleme işlemlerinde %100 doğruluk sağlar. Bu durum, veri işleme maliyetini %80 oranında azaltır.

Türkiye ilaç veritabanı çözümünde hangi güvenlik standartları uygulanır?

Veri iletimi TLS 1.3 ile şifrelenir ve API anahtarları AES-256 algoritmasıyla saklanır. Ayrıca sistem, saniyede 1000+ isteğe kadar DDoS koruması sağlayan WAF katmanıyla korunmaktadır.

Vapi.co API takviye edici gıda verilerini nasıl doğrular?

Sistem, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın "Takviye Edici Gıda Onaylı Ürünler Listesi"ni 48 saatlik periyotlarla tarar ve her kayıt resmi onay numarasıyla eşleştirilir.

API entegrasyonu için hangi programlama dilleri desteklenmektedir?

vapi.co API, standart REST API prensiplerine sahip olduğu için Python, Java, JavaScript, C#, Go ve PHP başta olmak üzere HTTP protokolünü destekleyen tüm dillerle uyumludur.

Referanslar ve Dokümantasyon Bilgileri

• API Versiyonu: v1.8.2

• Son Güncelleme: 18 Şubat 2026

• Standart Referansı: ISO 27001, TLS 1.3, OpenAPI 3.0 (Swagger)

• Veri Kaynağı: TİTCK, Tarım ve Orman Bakanlığı.

• Dokümantasyon: https://doc.vapi.co/tr

Vapi.co, sağlık sektöründe veri dijitalleşmesinin en büyük engeli olan "yapılandırılmamış veri" sorununa saniyede 100+ sorgu kapasitesiyle çözüm sunan teknik bir altyapıdır. Geleneksel yöntemlere göre 1500 kat daha hızlı erişim sağlayan bu yapı, dijital sağlık projelerinin ölçeklenebilirliğini doğrudan artırmaktadır.

Yazar Hakkında: 

Ömer Serçe (LinkedIn)

2022 İstanbul Ticaret Üniversitesi'nde Mühendislik Fakültesi'nden mekatronik mühendisi olarak mezun oldu. Robotik ve yapay zeka alanında birçok farklı girişimde bulundu. Şu anda kariyerine Vademecum'da ürün yöneticisi olarak devam ediyor.